Saturday, April 12, 2014

අලුත් අවුරුදු චාරිත්‍ර



සිංහල අපේ අවුරුද්ද පිලිබඳ සාරවත් ලිපියක් පසුගිය වසරේ පල කෙරිණ. එහි අන්තර්ගතය අදටත් වලංගුයි. එබැවින් අවුරුද්ද ගැන වැඩිදුර සාකච්චාවට නොගෙන නැකත් විධි හා චාරිත්‍ර යෙදී ඇති වේලාවන් පමණක් දක්වමු.

අලුත් අවුරුදු චාරිත්‍ර

එළඹෙන අලුත් අවුරුද්ද සඳහා නැකත් වේලාවන් පහත දැක්වෙන පරිදි වේ.

නව සඳ බැලීම

අභිනව චන්ද්‍ර වර්ෂය සඳහා අප්‍රේල් මස 4 වන සිකුරාදා දිනද, අභිනව සූර්යය වර්ෂය සඳහා මැයි මස 1 වන බ්‍රහස්පතින්දා දිනද, නව සඳ බැලීම මැනවි.

පරණ අවුරුද්ද සඳහා ස්‌නානය

අප්‍රේල් මස 12 වැනි සෙනසුරාදා දින නුගපත් යුෂ මිශ්‍ර නානු ගා ස්‌නානය කොට ඉෂ්ට දේවතා අනුස්‌මරණයෙහි යෙදී වාසය මැනවි.

අලුත් අවුරුදු උදාව

අප්‍රේල් මස 14 වැනි සඳුදා පූර්ව භාග 7.37 ට අලුත් වුරුද්ද උදාවෙයි.

පුණ්‍ය කාලය

අප්‍රේල් මස 14 වැනි සඳුදා පූර්ව භාග 1:13 (හෙවත් ඉරිදා මධ්‍යම රාත්‍රියේ) සිට අප්‍රේල් 14 වැනි සඳුදා අපරභාග 02:01 දක්‌වා පුණ්‍ය කාලය බැවින් අප්‍රේල් 14 වැනි සඳුදා පූර්ව භාග 01.13 ට පළමුව ආහාර අනුභව කොට සියලු වැඩ අත්හැර ආගමික වතාවත්වල යෙදීමද, පුණ්‍ය කාලයේ අපර කොටස තුළ එනම් පූර්ව භාග 07:37 සිට අපර භාග 02:01 දක්‌වා පහත දැක්‌වෙන අයුරු වැඩ ඇල්ලීම, ගනුදෙනු කිරීම හා ආහාර අනුභවය ආදී නැකත් චාරිත්‍ර විධි ඉටු කිරීම ද මැනවි.

ආහාර පිසීම

අප්‍රේල් මස 14 වැනි සඳුදා පූර්ව භාග 10:17 ට සුදු පැහැති වස්‌ත්‍රාභරණයෙන් සැරසී දකුණු දිශාව බලා ලිප් බැඳ, ගිනි මොලවා, දී කිරි සහ උක්‌ හකුරු මිශ්‍ර කිරිබතක්‌ ද, කැවිලි වර්ගයක්‌ ද, පිළියෙල කර ගැනීම මැනවි.

වැඩ ඇල්ලීම, ගනුදෙනු කිරීම හා ආහාර අනුභවය

අප්‍රේල් මස 14 සඳුදා පූර්ව භාග 11.05 ට සුදු වස්‌ත්‍රාභරණයෙන් සැරසී දකුණු දිශාව බලා සියලු වැඩ අල්ලා ගෙනුදෙනු කොට ආහාර අනුභවය මැනවි.

හිසතෙල් ගෑම

අප්‍රේල් මස 16 වැනි බදාදා දින පූර්වභාග 11:16 ට කොළ පැහැති වස්‌ත්‍රාභරණයෙන් සැරසී දකුණ දිශාව බලා හිසට කොහොඹ පත් ද පයට කොළොන් පත්ද තබා තෙල් සහ කොහොඹ පත් යුෂ මිශ්‍ර නානු ද ගා ස්‌නානය කිරීම මැනවි.

රැකී රක්‍ෂා සඳහා පිටත්ව යැම

අප්‍රේල් මස 17 වැනි බ්‍රහස්‌පතින්දා පූර්ව භාග 06:16 ට රන් වන් පැහැති වස්‌ත්‍රාභරණයෙන් සැරසී තල මිශ්‍ර කිරිබත් සහ හකුරු අනුභව කර බටහිර දිශාව බලා රැකී රක්‍ෂා සඳහා පිටත්වීම මැනවි.

සැ.යු.:- ඉහත සියලු නැකැත් වේලාවන් පිළියෙල කර ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකා සම්මත ඔරලෝසු වේලාවට අනුව සංස්‌කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ සිංහල අලුත් අවුරුදු නැකැත් කමිටුව විසිනි.


Monday, March 31, 2014

සැළසුම් සහගත යල්පැන්නවීම



Poster Image of the documentary film The Light Bulb Conspiracy (2010)
විදුලි බුබුලේ කුමන්ත්‍රණය...
කසල ආර්ථිකය ගැන අප හදිසියෙන් ලියූ ලිපිය බොහෝ විවාදයන්ට බඳුන් විය. ඊට හේතුව නම් එහි වූ කරුණු වල අපැහැදිලි බවයි. කසල ආර්ථිකය යන වචනය වෙන තැනක නො-යෙදෙන බව මිතුරු ජෝසෙෆ් විසින් පෙන්වා දෙන තුරු ඒ බව අපට පසක් නොවීය. මේ ලිපිය පසුගිය ලිපියේ අපැහැදිලි තැන් පැහැදිළි කර ගැනීමට දරන උත්සාහයක් සේම ඉලෙක්ට්‍රොනික අපද්‍රව්‍ය ලෙස විශේෂකරණය කිරීමකින් තොරව පොදුවේ අපද්‍රව්‍ය ගැන කතා කිරීමට ගන්නා ආරම්භයකි.

"සැළසුම් සහගත යල්පැන්නවීම" යනු අද හඳුන්වා දෙන වචනයකි. කසල ආර්ථිකය යන්න අපේම වචනයක් වන මුත් සැළසුම් සහගත යල්පැන්නවීම, Planned Obsolescence යන ඉංගිරිසි වචනයට අප තනා ගත් සෘජු පරිවර්තනය වේ. ඊට ගැළපෙන වෙනත් පාරිභාෂික වචනයක් ඇතොත් අප දැනුවත් කෙරෙත්වා.

Wednesday, March 12, 2014

කසල ආර්ථිකය



මාර්තු මාසයේ දී ශ්‍රී ලාංකික අප සංවේගයෙන් සමරණ සිද්ධිය නම් දෙදහස් වසකට වඩා පැරණි නිදහස් අභිමානවත් ජාතියක් වූ සිංහලයා හිරු නොබසින අධිරාජ්‍යය නම් ලත් තක්කඩි රාජ්‍යයක ආධිපත්‍යයට හසු වීමයි. එක්සත් රාජධානිය ලෙස නම් කර ගත් නමට සමුහාණ්ඩුවක් සාදාගෙන වේල්සය, ස්කොට්ලන්තය හා අයර්ලන්තය යන රටවල් අදටත් පාගාගෙන සිටින එංගලන්තය නම් මේ තක්කඩි රාජ්‍යයයේ ග්‍රහණයට අසු වීමෙන් අප ලත් කරදර අපමණය. එංගලන්තය ඇතුළු ඊනියා 'සිවිලයිස්' රටවල් ගැන්සිය අදටත් අප යුධ අපරාධ නම් මස් කොක්කේ එල්ලීම පිණිස භාවිතා කරන කල්ලතෝනි (diaspora) ප්‍රශ්නය එකක් පමණි.

කසල සහ ආර්ථිකය


ඉංගිරිසින්ට යටත් වීමට පෙර සිංහල අපට අපද්‍රව්‍ය කියා කළමනාකරණය කළ යුතු දෙයක් නොතිබුණේ ඊනියා කළමනාකරණය සිංහලයින් නොදැන සිටි නිසා නොවේ. ලෝකයේ විශිෂ්ඨතම ජල කළමනාකරණ ක්‍රමයක් උපදවා ගත් පැරණි සිංහලයින්ට අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය අවශ්‍ය නොවුණේ ඔවුන් අපද්‍රව්‍ය නො-නිපදවූ බැවිණි.

Friday, February 14, 2014

මනු ලොවින් දෙව්ලොවට



බෞද්ධ සූත්‍ර ඇසුරේ අප දකින සක්වල (හෙවත් චක්‍රාවාටය) බටහිර විද්‍යාවේ අපට උගන්වන 'චක්‍රාවාට' වලින් වෙනස් වන බව අප 'දෙව්ලොවින් මනු ලොවට' ලිපියේදී විස්තර කළෙමු. ඒ සක්වළ කවරාකාර දැයි 'සත්කුළු පව් වළලු මතින්' යන ලිපියෙන් විමසා බැලුවෙමු. සත්කුළු පව් සහ සත් සමුදුර ගැනත්, සතරමහාද්වීපය ගැනත් සාකච්චා කළෙමු. මේ ලිපි පෙළ අවසන් කරමින් අද ඒ ගැන වැඩිදුර විමසමු.

මේ කුමක් විය හැකිද?
බෞද්ධ "සක්වළ" යනු රොටියක් වැනි ද්විමාන තැටියක් නොවේ. වෙනත් අයුරකින් පැහැදිළි කළහොත් එය සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය වැනි දළ ඉලිප්සාකාර ව්‍යුහයක් හෝ ක්‍ෂිරපථ මන්දාකිණිය වැනි ද්විත්ව සර්පිලාකාර ව්‍යුහයක් හෝ නොවේ. අපේ සාහිත්‍යයේ හමුවන සක්වළ සැකැස්ම ඉහල සහ පහළ දිශා වලටත් විහිදේ.


Wednesday, January 15, 2014

ඉතිහාසය අලුතින් ලිවීම



"ලංකාවේ ඉතිහාසය අලුතින් ලියම්හ"යි අභිනවයෙන් තේරී පත් වූ උතුරු පළාතේ මහඇමතිවරයා පාරම් බා තිබේ. නව වසරේ කදිම අදහසකි. උතුරු පළාතේ ජනයා මේ වන විට කේතුමතී පුරයක සැපසේ වෙසෙන බැවින් විය යුතුයි මහජන මුදලින් වැටුප් ලබන ඒ පළාතේ මහඇමතිතුමාට මෙවැනි අදහස් පහල වන්නේ. උතුරු පළාතත් ලංකාවේ කොටසක් බැවින් ලංකාවේ පුරවැසියෙක් වශයෙන් ඉතිහාසය ලිවීමේ අදහසක් පහල වීම සාමාන්‍ය දෙයක් බවත්, ඒ අදහස පහල වූ ප්‍රථම හා එකම පුද්ගලයා තමන් නොවන බවත් එතුමා නොදන්නා බව පෙනේ. ලක්දිව වංශකතා ලියැවුණු ඉතිහාසයකි. දීපවංශය, මහාවංශය, බෝධිවංශය, දළදාවංශය, එළුඅත්තනගලුවංශය ඈ වංශකතා ලියැවුනේ මේ රන් පොළොව මතයි. ඉතිහාසය ලිවීමේ මෙකී ආසාව කොතරම් සාමාන්‍යකරණය වූ කටයුත්තක්දැයි පැහැදිළි වන්නේ මීට වසර හාරසීයකට පෙර යාපනය ආදී ලංකාවේ මුහුදුබඩ පළාත් කිහිපයක් යටත් කොටගත් ලංසින්ට පවා මේ අවශ්‍යතාවය ඇති වීමෙනි. ඉතිහාසයකැයි ඒත්තු ගැන්විය හැකි යමක් ලියා ගත නොහැකි වූ ලංසින් විසින් යාල්පාන වෛපවමාලෙයි නම් කෘතියක් එකල යාපනයේ විසූ මයිල්වාගන පුලවර් නම් තක්කඩියෙකු ලවා ලියවා ගත් බව පෙනේ. මේ පොත ලියූ පුලවරයා තක්කඩියෙක් බව ඒත්තු යන්නේ ලක්දිව ලියවුණු වෙනත් කිසිම වංශකතාවක් සමග නොගැළපෙන අත්‍යන්ත කෙබර වලින් පිරුණු විකාරයක් ඉතිහාසකැයි ඉදිරිපත් කිරීමෙනි. මේ සමහර විටක පුලවරයාගේම වැරද්දක් නොව, ඔහු විසින් ලියැවුණු ප්‍රබන්ධය සැබෑ ඉතිහාසයක් ලෙස පටලවා ගත් අපේ කාලයේ පණ්ඩිතයින්ගේ තකතීරු කමක්ද විය හැකිය.

ඉතිහාසය ග්‍රන්ථකරණය
වඳ වී ගිය ත්‍රස්තවාදී ජන කණ්ඩායමක වර්තමාන අවශේෂයන්හි නියෝජිතයා වන උතුරු පළාත් මහඇමති වරයා නොදන්නා මුත් (නොඑසේනම් නොදන්නා බව පෙන්වන මුත්) ලංකාවේ ඉතිහාසය ලිවීම නම් බෝ වන රෝගයකි. කැඩුණු කුඹ ගසක් සාදා ගැනීමට ලංකාවට ගොඩ බැස මෙහි වසර කීපයක් ගත කර ආපසු ගිය නැවක සුළු සේවකයෙක් තම ගමන් විස්තරය අළලා පොතක් ලිවීය. එහි හරි වැරදි බැලීමට ලක්දිව ගැන දන්නා උගතෙක් එංගලන්තයේ නොසිටි ඒ කාලයේ සුද්දන් විසින් ඒ පොත හරිය කියා පිළිගැනීම ගැටළුවක් නැතත් අද වෙසෙන සමහරු (මුන් සුද්දන් නම් නොවේ) ඒ පොත බයිබලය මෙන් පිළිගෙන පුරාතන සිංහලයට ගරහත්. මේනම් ඉතිහාසය පාසැල් වලින් ඉවත් කිරීමේ දෝෂය මිස වෙන කිසිත් නොවේ. රොබට් නොකොස්‌ නම් ඒ සුළු සේවකයා සිය රට ගිය පසුත් ඊට පෙරත් බොහෝ බටහිරයින් විසින් ලක්දිව විස්තර ලියා තබා තිබේ. ඒවා අදට ඉතිහාස වාර්තා ලෙස සළකුණත් ඒවා ලියැවුණු කාලයේ නම් එදිනෙදා වාර්තා, පෞද්ගලික මතවාද සහ ප්‍රබන්ධ පමණකි.

පෙරදිග දැනුම බටහිර නොයෙක් විද්‍යාවන් විසින් උකහා ගැනීමට උත්සාහ දරන කාලයේ, එනම් ක්‍රි.ව. 18 වන සහ 19 වන සියවස් වලදී ලංකාවේ ඉතිහාසය බටහිරයින්ගේ අවධානයට පාත්‍ර විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ජර්මන් ජාතික විල්හෙල්ම් ගෛගරයන් විසින් මහාවංශය ඉංගිරිසියට පරිවර්තනය කරන ලදැයි කියැවේ. එතැන් පටන් බටහිර රටවල විවිධ විද්වත්හු ලක්දිව ඉතිහාසය තම තමන්ට රුචි අයුරින් නැවත නැවත ලිවීම විනෝදාංශයක් කර ගත්හ. මෙකලනම් මේ කටයුත්ත ජයටම කෙරෙන්නේ සුවිඩන නම් උතුරු කෙළවරේ ඇති රාජ්‍යයක උප්සලා නම් සරසවියක බවයි ආරංචිය. උතුරු කෙළවරේ ඇති මේ රාජ්‍යයන් අර වඳ වී ගිය ත්‍රස්තවාදී නඩයට උපකාර කළේ නිකංම විය නොහැක. එසේම උතුරු පළාතේ මහඇමති වරයා "ඉතිහාසය නැවත ලියම්හ"යි දැන් දැන් වහසි බස් දොඩන්නේ පුලවරයාට වඩා වැඩිතර තක්කඩියෙක් වන සුවිඩන විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය පීටර විසින් කරගෙන යනු ලබන සිංහලයේ දෙමළ ඉතිහාසයක් නිර්මාණය කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය අවසන් අදියරට ලං ලං වී ඇති බැවින්ද?

මේ මහාවංශය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ පරිශිෂ්ඨයක් ලෙස ඇතුල් කිරීමට සුදුසු කාලයයි.

Wednesday, January 1, 2014

සුභ නව වසරක් !



සියළු දෙනාට සුභ නව වසරක් වේවා !


සියළු දෙනාට සුභ නව වසරක් වේවා !

දෙතිස් කතා කියවන නොකියවන සකල ලෝක සත්ත්වයාට සෞභාග්‍යමත් නව වසරකට සුභ පැතුම්.


Monday, December 16, 2013

සත්කුළු පව් වළලු මතින්



මහාචාර්‍ය චන්දන ජයරත්න 'චක්‍රාවාටය' සොයා ගත් විද්‍යාඥයා බව අසන්නන්ට දැනෙන සේ රූපවාහිනියේ දේශන දීමට සමත්ය. එතුමාට අනුව බටහිර විද්‍යාඥයින් විසින් දැන් දැන් ප්‍රකාශ කෙරෙන්නේ තිලෝගුරු බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් මීට වසර දෙදහස් හයසියයකට පෙර බුදුනුවණින් අවබෝධ කර දෑමය. උන් වහන්සේ අවබෝධ කර ගත් ද්විසහස්සී ලෝක ධාතු, ත්‍රිසහස්සී ලෝකධාතු ඈ සංකීර්ණ දේ බටහිර විද්‍යාව විසින් තවම සොයාගෙන නැති බව කොළොඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ භෞතිකවිද්‍යා අධ්‍යනාංශයේ මහාචාර්‍යවරයා අපට කියා දෙයි. උගත් මහාචාර්‍යතුමා කියන දේ හරිද? නැතිනම් බුදු දහම 'චක්‍රාවාට' ලෙස හඳුන්වන්නේ වෙනත් කිසිවක්ද?

මේ බෙරයක් පමණක්මද
සත්කුළුපව් වළලු මතින් ලොවට වඩින හිරු
සත් සමුදුරු වළලු දියෙන් කිමිද නහන හිරු
සත් රුවනින් කිරණ තනා එළිය ගෙනෙන හිරු
සිත් තුල ඇති අඳුර මකන් එළිය පිරුණ හිරු
ඒ පණ්ඩිත අමරදේවයන් විසින් ගැයෙන මියුරු ගීයක මුල් පද පෙළ.
සත්ගිරිකුළු හිස එපිටිං - සත්මහසමුදුර එපිටිං
සක්වල දේශය එපිටිං - එන වන බමරෝ, එන වන බමරෝ...
විශාරද ටී.ඇම් ජයරත්නයි එසේ ගයන්නේ.
සත් සමුදුරු තරණය කර ආවා
සත්කුළු පව් අතරින් දිව ආවා
තරු එළියෙන් පියවර මැන ආවා
ඔබව සොයා ආවා
මෙසේ ගයන්නී විශාරද නන්දා මාලිනිය.

ඉහත දැක්වූ සියළු ගීත වල කියැවෙන එක පොදු වස්තුවක් නම් සත්කුළුපව් සහ සත් සමුදුර වේ. සක්වල ගැන කියැවෙන බොහෝ තැන් වල සත්කුළුපව් සහ සත් සමුදුර ගැනද කියැවේ. සක්වල ගැන බොහෝ දේ කියන උගත් මහාචාර්‍යතුමා මේ ගැන නිහඬයි. සත්කුළුපව් යනු මොනවාද, ඒවා පිහිටියේ කොහිද? එසේම සත් සමුදුර යනු කුමක්ද, එය කොහි පිහිටියේද යන කරුණු ගැන මේ ලිපියෙන් මදක් විමසා බලමු.

Wednesday, December 11, 2013

සිරකරුවා අභාවප්‍රාප්ත විය



දකුණු අප්‍රිකාවේ ප්‍රථම කළු ජාතික ජනපති ලෙස තේරී පත් වූ නෙල්සන් මැන්ඩෙලා මහතා වසර අනූපහක් ආයු වළඳා පසුගිය පස් වැනිදා පරලෝ සැපත් විය. දේහය පිලිබඳ අවසන් කටයුතු එළඹෙන පහළොස් වැනිදා ඔහුගේ වාස භූමිය වන 'කුනු' ගම්මානයේදී සිදු කෙරේ.

මළගෙදර ගිය ඇත්තෝ - සාදර අනුග්‍රහය සී.ඇන්.ඇන්.
ඔහු පිලිබඳ අන්තර්ජාලයේ බොහෝ ලිපි පල වූ මුත් අප මිතුරු ජොසෙෆ් විසින් රචනය කරන්නට යෙදුණු ලිපියක් අපගේ සිත් ගති. මේ ලිපිය සංස්කරණය කළ යුතුද නොයුතුද යනු බොහෝ කොටම කල්පනා කර අවසානයේ සංස්කරණය නොකරන්නට තීරණය කළෙමි. පහත දැක්වෙන්නේ ඔහුගේ එම ලිපියයි. එය දුලංජන් විජේසිංහ නම් ලේඛකයෙකු විසින් "මැන්ඩෙලාලාගේ සුසමාදර්ශය ...." නමින් යුතුකම සංවාද කවය නම් වෙබ් අඩවියේ පල කළ ලිපියකට කළ විවරණයකි. දුලංජන්ගේ ලිපිය වෙත ඉහත බැඳිය මතින් ගමන් කළ හැක.

මැන්ඩෙලා පුනරුත්ථාපනය කිරීම


හිටපු ත්‍රස්තවාදියෙකු වන අභාවප්‍රාප්ත නෙල්සන් මැන්ඩෙලා, දකුණු අප්‍රිකාවේ හිටපු ජනපති තුමා ගැන දුලන්ජන් විජේසිංහ මහතා කියන මේ කතාවේ ඇත්තක් පවතී. මේ කරුණ ඔහු අභාවප්‍රාප්ත වූ දින වලම ලිවීමට සිතුනු මුත් නොලියා සිටියේ මලගිය ප්‍රාණකාරයාට අපහාස කලැයි සමහරු චෝදනා කළ හැකි නිසාය.

ශ්‍රී ලංකාවේ සත් වන විධායක ජනාධිපති නන්දසේන ගෝඨාභය රාජපක්‍ෂ මහතා අද (ඉල් අව සතවක දා) උදෑසන සර්වඥයන් වහන්සේගේ ද්‍රෝණයක් ශාරීරික ධාතූන් වහන්සේලා වැඩ සිටින අනුරාධපුර රුවන්වැලි මහා සෑ රදුන් අභියස සම්බුද්ධ පා පහසින් පවිත්‍ර වූ ජය භූමියේ සිට ජනාධිපතිධුරයේ ප්‍රතිඥා දීමෙන් අනතුරුව ජාතිය අමතා කළ ප්‍රකාශය.


එතුමාට දෙතිස් කතාවේ උණුසුම් සුභ පැතුම් !
තෙරුවන් සරණින් සියළුම දෙවි රැකවරණින් සියලු කටයුතු සාර්ථක වේවා !